Po ponad trzech dekadach od narodzin polskich firm rodzinnych wiele z nich staje dziś przed nieuniknioną koniecznością, jaką jest transformacja. Ale czy każdy właściciel MŚP jest gotowy na zmianę? Przecież wymaga ona nie tylko inwestycji, lecz także odwagi, by spojrzeć na firmę – i siebie – z nowej perspektywy.
Charakterystyka MŚP
Przemiany polityczne w roku 1989 pozwoliły na rozwój biznesów rodzinnych w Polsce. Dało to początek przekształcania się pokomunistycznej gospodarki polskiej. Poprzez utworzenie miejsc pracy, nastąpiła stabilizacja rynku pracy.
Wyróżnia się trzy typy małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Pierwsze to mikroprzedsiębiorstwa. Są to najczęściej jednoosobowe działalności, działające na małą skalę. Następnie małe przedsiębiorstwa – zatrudniają mniej niż 50 pracowników, a roczny bilans to mniej niż 10 milionów euro. Wreszcie średnie przedsiębiorstwa posiadają do 250 pracowników. Często działają na rynku krajowym lub międzynarodowym.
Te firmy, którym udało się rozwinąć w ciągu ponad 30 lat, dzisiaj borykają się z potrzebą zmiany procesów zarządzania. Transformacja, która może okazać się wybawieniem ma zwiększyć konkurencyjność działalności na tle zmieniającego się rynku.
MŚP i ich wyzwania
Właściciele coraz częściej zlecają audyty modeli biznesowych, by znaleźć odpowiedź, co można usprawnić i co zmienić, by wyciągnąć z organizacji jak najlepszy efekt w postaci zwiększonej rentowności. Czy rola właściciela w przypadku takiej transformacji powinna się jednak ograniczyć do podjęcia decyzji o audycie?
Pierwsze wyzwanie zaczyna się, gdy raport jest gotowy: słabe strony zidentyfikowane, rekomendacje zmian przedstawione. Następuje zderzenie przyzwyczajeń, które kiedyś były źródłem sukcesu, z nowym, nieznanym sposobem działania, często zaproponowanym przez osobę z zewnątrz.
W tym momencie właściciel MŚP musi odpowiedzieć sobie na kilka kluczowych pytań:
- czy jestem gotowy do delegowania zadań i zrezygnowania z nadmiernej kontroli, aby zespół mógł działać?
- czy jestem otwarty, aby zobaczyć dane, które mogą świadczyć o moich nietrafionych decyzjach?
- czy jestem otwarty na uporządkowanie procesów, które nie będą moją bezpośrednią decyzją, a efektem pracy zespołu?
- czy jestem gotowy, aby myślenie krótkoterminowe zastąpić myśleniem strategicznym, wiedząc, że każda transformacja to proces, którego efektu nie widać po kwartale czy pół roku?
Zadania CFO dla MŚP
Transformacja firmy nie musi być procesem, którym zarządza sam właściciel. W tym momencie szczególnie ważna staje się rola CFO – partnera, który potrafi przełożyć emocje na liczby, a obawy na plan działania. Ludzie nie lubią zmian, więc naturalną reakcją jest zawahanie. Przedsiębiorca, który potrafi te obawy otwarcie omówić z CFO, pokazuje prawdziwą odwagę.
Rolą CFO jest przedstawienie zmiany z perspektywy finansowej i strategicznej. Uświadomienie, że nie wszystkie cele można realizować jednocześnie – utrzymać pełną kontrolę i równocześnie delegować odpowiedzialność, czy osiągnąć szybkie efekty i trwałą zmianę strukturalną. Tylko jasno zdefiniowane priorytety pozwalają zbudować transparentny plan transformacji i realnie go wdrożyć.
Gotowość do transformacji właścicieli MŚP nie rozpoczyna się wraz z decyzją o inwestycji w technologie czy zatrudnieniu konsultantów. Zaczyna się w momencie, gdy właściciel świadomie mówi: „Chcę zmienić firmę i jestem gotowy zmienić siebie.”
Autor: Anna Ośliźlok – CFO. Specjalizuje się w budowaniu przejrzystych procesów finansowych, poprawie rentowności i wspieraniu właścicieli MŚP w przygotowaniu firm do transformacji i rozwoju.
Redakcja i korekta: Zuzanna Deja